Οι Φοβισμένοι Δούλοι: η Φιλοσοφία ως Διέξοδος προς μια πιο Ελεύθερη Ψυχή

"Το θρησκευτικό συναίσθημα είναι, ίσως, το βασικό ψυχολογικό θεμέλιο για την επαφή του ατόμου με το σύνολο των ψυχικών του δυνάμεων. Μπορεί να οδηγήσει στην ολοκλήρωση της προσωπικότητας την ανθρώπινη οντότητα μέσα στο χρονικό πλαίσιο μιας ζωής. Οι δυνάμεις πάνω στις οποίες στηρίζεται κάθε θρησκεία, είναι ουσιαστικά ψυχικές και αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία της ανθρωπότητας."

- Carl G. Jung

  Ψυχίατρος & Ψυχαναλυτής

Η θρησκεία ως εμπειρία

Η θρησκεία, μια από τις σημαντικότερες βιωμένες εμπειρίες της ανθρωπότητας, δεν είναι τόσο απλή υπόθεση όσο ενίοτε θεωρείται. Η ανθρώπινη ψυχοσύνθεση κρύβει μέσα της το θεϊκό και το γήινο, το πνευματικό και το υλικό σε ισορροπία. Ο επιδιωκόμενος στόχος για κάθε ανθρώπινη Ψυχή από την πρώτη στιγμή της γέννησής τους στον υλικό κόσμο, είναι η ολοκλήρωση της προσωπικότητας και για αυτόν τον λόγο, η κάθε Ψυχή έχει έρθει για να βιώσει ανάλογες εμπειρίες, οι οποίες αρκετές φορές είναι οδυνηρές και τραγικές, για τον κόσμο των φαινομένων. 

Η θρησκεία ως εμπειρία αναφέρεται στην προσωπική, άμεση και συχνά συγκλονιστική επαφή του ατόμου με το θείο ή το ιερό. Αυτή η εμπειρία μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους, όπως ο διαλογισμός, η προσευχή, η έκσταση, ή η αίσθηση έντονης σύνδεσης με το υπέρτατο. Θεωρείται συχνά ως η καρδιά και η ουσία της πνευματικής ζωής, καθώς παρέχει μια βαθιά αίσθηση νοήματος, εσωτερικής γαλήνης, και σύνδεσης με κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό. 

Επειδή όμως βρισκόμαστε στον υλικό κόσμο, οι εμπειρίες θα πρέπει να είναι και αφομοιώσιμες από την Ψυχή που τις βιώνει, καθώς πολύ λίγες είναι οι Ψυχές που ζουν συνειδητά και γνωρίζουν ότι βρίσκονται στην Γη για να μαθητεύσουν. Οι εμπειρίες λοιπόν αυτές πρέπει να περάσουν μέσα από ένα φίλτρο, για όλες εκείνες τις Ψυχές που κοιμούνται βαθιά και προσπαθούν να βρουν τρόπους να ανακουφιστούν, ώστε να μην του προκαλέσουν τεράστιες ανατροπές στην ψυχοσωματική τους εμπειρία. Η θρησκεία, είναι ένα τέτοιο είδος φίλτρου προστασίας και σε πολλές περιπτώσεις θεωρείται θεμέλιο ζωής. 

Πέρα από κοινωνικό και ιστορικό φαινόμενο, η θρησκεία αποτελεί καθαρά προσωπικό ζήτημα. Τα διάφορα δόγματα είναι κωδικοποιημένες μορφές εμπειρίας θρησκευτικής προέλευσης και ο αριθμός των δογμάτων αλλάζει με το πέρασμα του χρόνου. Πολλά κατηγορήθηκαν για ιδιαίτερη ακαμψία και σκληρότητα, με πολυπλοκότητα και απολίθωση χωρίς ουσιαστική ζωή. Πρέπει να γίνει κατανοητό και αποδεκτό ότι οι κύκλοι ζωής και θανάτου, δεν είναι προνόμιο μόνο κάποιων θρησκειών και δεν είναι φαινόμενο του σήμερα. Είναι πανάρχαια συμβολικά μοτίβα τα οποία αν δεν γίνουν κατανοητά και δεν γίνει αποδεκτός ο ρόλος τους στην ζωή των ανθρώπων, καταντούν ψυχικές ασθένειες ως προς τον τρόπο λατρείας τους. Αν δεν γίνει κατανοητός ο "ρόλος" του Θεού, θα εξακολουθούν να σκοτώνονται καθημερινά χιλιάδες άνθρωποι και θα συνεχίζουν να ζουν στα σκοτάδια του μίσους, της ανασφάλειας και του φόβου άλλοι τόσοι. 

Η θρησκεία ως φαινόμενο

Ο θάνατος του Θεού, ή η εξαφάνισή του δεν είναι χριστιανικό σύμβολο. Η μεταθανάτια αναζήτηση επαναλαμβάνεται ακόμα και σήμερα, μετά από τον θάνατο ενός Δαλάι Λάμα, όπως γιορταζόταν κάθε χρόνο στην αρχαιότητα με την αναζήτηση της "Κόρης". Αυτή η ευρύτατη εξάπλωση του ίδιου συμβόλου συνηγορεί για την γενικευμένη παρουσία αυτού του εντοπισμένου ψυχικού μηχανισμού διέγερσης. Η υπέρτατη, η ζωοποιός αξία, εκείνη που δίνει στην ζωή την σημασία της Ουσίας, χάθηκε. Η διεργασία αυτή είναι μια βιωμένη εμπειρία, τυπική και συχνά ανανεούμενη και για αυτό ακριβώς εκφράζεται ως κεντρική θέση στα διάφορα μυστήρια. Αυτό που σήμερα εντυπωσιάζει και που χρειάζεται να μελετηθεί, δεν είναι πια η διάχυτη και συγκεχυμένη δύναμη που την πραγματική της έννοια συναντάμε μεν παντού, αλλά που πουθενά δεν είναι η ίδια επειδή ακριβώς είναι απροσδιόριστη. Αντίθετα είναι οι δομές, οι μηχανισμοί, οι ισορροπίες που απαρτίζουν κάθε θρησκεία και που διαλογικά ή συμβολικά περιέχονται σε κάθε θεολογία, σε κάθε μυθολογία και κάθε τελετουργικό. Μια προσπάθεια για την εξήγηση του Κόσμου που μας περιβάλλει, από την διαφορετική χωροχρονική σκοπιά, κάθε φορά.  

Όλοι οι ορισμοί που δόθηκαν μέχρι σήμερα για το θρησκευτικό φαινόμενο, παρουσιάζουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: καθένας αντιπαραθέτει με τον τρόπο του: 

- το "Ιερό" και την θρησκευτική ζωή 

- στο "Ανίερο" και την εγκόσμια ζωή. 

Οι δυσκολίες αρχίζουν όταν προσπαθήσουμε να προσδιορίσουμε την σφαίρα της έννοιας του "Ιερού". Το "Ιερό" εκδηλώνεται πάντα σε μια ορισμένη ιστορική τοποθέτηση. Οι μυστικιστικές εμπειρίες, έστω και οι πιο προσωπικές και υπερβατικές, υφίστανται την επίδραση της ιστορικής στιγμής. Το γεγονός ότι μια Ιεροφάνεια είναι πάντα ιστορική, δηλαδή ότι πάντοτε δημιουργείται μέσα σε καθορισμένες καταστάσεις, δεν καταστρέφει αναγκαστικά την οικουμενικότητά της. Μερικές Ιεροφάνειες έχουν τοπική απήχηση, ενώ άλλες έχουν ή αποκτούν, παγκόσμιες αξίες. 

Οι Ινδοί για παράδειγμα, λατρεύουν ένα δέντρο που ονομάζεται "Άσβαθα" και η εκδήλωση του Ιερού σε αυτό το φυτικό είδος, είναι φανερή μόνο για αυτούς καθώς το "Άσβαθα" είναι μια Ιεροφάνεια τοπική και όχι ένα απλό δέντρο. Παρόλα αυτά οι Ινδοί γνωρίζουν επίσης και το σύμβολο του "Κοσμικού Δέντρου - Axis Mundi", το οποίο αποτελεί μια μυθικο-συμβολική Ιεροφάνεια παγκόσμια, καθώς τα Κοσμικά Δέντρα, απαντώνται σε όλους τους αρχαίους πολιτισμούς. Έχει σημασία να κατανοήσουμε ότι κάθε τι που ο άνθρωπος χειρίστηκε, αισθάνθηκε, συνάντησε ή αγάπησε, εξελίχθηκε ενδεχομένως σε Ιεροφάνεια. Ξέρουμε ήδη ότι, στο σύνολό τους οι κινήσεις, οι χοροί, τα παιχνίδια, τα μουσικά όργανα, η Αρχιτεκτονική, τα αρώματα, τα ζώα, τα φυτά κ.τ.λ έχουν θρησκευτική προέλευση. Κάποτε ήταν ενέργειες ή λατρευτικά αντικείμενα. Και ακριβώς ταυτόχρονα υπήρξε και το κάθε τι "Ανίερο". Κάθε πράξη και κάθε ενέργεια αντίθετη σε ότι ορίστηκε ως "Ιερό", ένα "Ταμπού" που έφερε οπωσδήποτε κάτι το κακό. 

Ο περιορισμός του απεριόριστου 

Ο Θεός όμως είναι Λογική και Αλήθεια και Γνώση και τέτοιες είναι και οι εκφάνσεις του. Άρα στις Ιερουργίες, δεν έχει θέση ούτε το παράλογο, ούτε το μυθώδες, ούτε το δεισιδαιμονικό, καθώς όλα αυτά όχι μόνο δεν ενισχύουν αλλά αντιστρατεύονται στην Λογική και στην Αλήθεια και στην Γνώση. Ο άνθρωπος όμως συμμετέχει στις Ιερουργίες φέροντας κατ' ανάγκη και την Ψυχή και το σώμα του και επειδή η μελέτη των θείων εκφάνσεων λαμβάνει χώρα εντός του Κόσμου, ο άνθρωπος θα γνωρίσει τον Θεό μέσα από τον κόσμο. Η πλημμελής χρήση της Θεολογίας όμως, οδηγεί τον άνθρωπο σε θεολογικώς, παράλογες ενέργειες. Υπό το κράτος του παραλογισμού του, κηρύττει αλλά δεν βιώνει την ευλάβεια και ενώ υποκρίνεται ότι θεολογεί, σκέφτεται και διαδίδει πράγματα, που δυσφημίζουν τον Θεό, ταυτίζοντας την ανθρώπινη θέωση με τον εξανθρωπισμό του Θεού. 

Η απόλυτη ταύτιση του Θεού με ένα σύμβολο κάποιας ιδιότητάς του ή με μια από τις εκφάνσεις του, αποτελεί περιορισμό του απεριόριστου Θεού και ως παραλογισμός είναι προϊόν της ανθρώπινης βλακείας και αυτή εμφανίζεται στον ανθρώπινο Νου όταν αυτός δεν καλλιεργείται από την Φιλοσοφία. Άρα οι ανόητοι άνθρωποι είναι άνθρωποι αφιλοσόφητοι. Η βλακεία αυτή γεννά αλλοπρόσαλλες και φοβερές δοξασίες που οδηγούν στην δεισιδαιμονία και ενίοτε στην αθεΐα. Προς την δεισιδαιμονία οδηγούνται συνήθως οι ασθενείς και φοβισμένοι άνθρωποι, ενώ προς την αθεΐα οι δριμύτεροι και θρασείς χαρακτήρες. Οι πρώτοι μεταφράζουν από φόβο τα πάντα ως οργή του Θεού, αδυνατώντας να καταλάβουν ότι ο Θεός δεν μπορεί να οργίζεται καθώς η οργή είναι ένα συναίσθημα που χαρακτηρίζει τα ευμετάβλητα όντα και τα μη αυτοελεγχόμενα και ο Θεός δεν είναι κάτι τέτοιο. Οι δεύτεροι τείνουν αντίθετα να πιστεύουν από μεγάλο θράσος ότι μπορούν να "εξαφανίσουν" τον Θεό, απορρίπτοντάς τον. Ο Θεός όμως ούτε εξαφανίζεται ούτε εκφοβίζεται, δεν είναι ένα αδύναμο ον ο Θεός για να έχει αυτές τις ποιότητες. Όσοι λοιπόν διαστρέφουν τον λόγο της ύπαρξης του Θεού, καταντούν γελοίοι.

Οι απεικονίσεις: κατανόηση και παραλογισμοί

Για να κατανοήσουμε καλύτερα τα παραπάνω ας δούμε ότι ο Ζεύς απεικονίζεται ένθρονος για να γίνει αντιληπτή η μέγιστη εξουσία του Θεού επί του κόσμου. Ο Ερμής εικονίζεται φτερωτός για να γίνει κατανοητή η δυνατότητα του Θεού να βρίσκεται άμεσα παντού. Η Αθηνά είναι πάνοπλη για να γίνεται αντιληπτό το απαραβίαστο της Θείας Σοφίας. Ο Απόλλωνας απεικονίζεται καλλίμορφος ώστε να γίνει κατανοητή η ισχύς και το κάλλος του Θείου Φωτός, φυσικού και νοητού. Η Άρτεμις είναι άγρυπνη και ετοιμοπόλεμη καθώς απεικονίζει την συνεχή και αδιάκοπη ικανότητα της Φύσης - ως τέλειου Θείου Δημιουργήματος - να τιμωρεί τους επίδοξους βιαστές της. Ο Ποσειδώνας με την τρίαινα στα χέρια, μας υπενθυμίζει ότι το υγρό στοιχείο, το συναίσθημα, πρέπει να τιθασεύεται με την έλλογη βία. Ο Ήφαιστος είναι χωλός για να μην ξεχνάμε την βλάβη που μπορεί να επιφέρει η αλόγιστη χρήση της Τεχνολογίας. Ο Άρης είναι μαχητής όπως ο θρησκευτής πρέπει να είναι αφοσιωμένος και πάντα έτοιμος για μάχη. Η Εστία πυροφόρος, μας θυμίζει την ανάγκη χρήσης της ορθής λογικής - του πυρός δηλαδή - για την συντήρηση μια οικογένειας. Η Αφροδίτη ηδονική κι γλυκιά, μας θυμίζει τον ανανεωτικό και ζωοδότη έρωτα. Όλα αυτά και πολλά άλλα, έγιναν ως υπενθυμίσεις των πραγματικών ιδιοτήτων του Θεού και όχι ως αντικείμενα λατρείας και μίσους.

Ο ευφυής και φιλοσοφημένος Νους, μπορεί να κάνει αυτούς τους διαχωρισμούς και να μην γίνεται φοβισμένος και υπάκουος δούλος των τάσεως της κάθε εποχής. Αντίθετα οι άνθρωποι με παντελή ή σημαντική έλλειψη παιδείας και αρετής παθαίνουν σύγχυση και αδυνατούν να ξεχωρίσουν τις έννοιες των πραγμάτων. Φτάνουν τότε στο σημείο της θρησκοληψίας και του παραλογισμού, σε επικίνδυνο βαθμό. Υποχρέωση λοιπόν κάθε έντιμου Ιερέα, Μύστη και Θεολόγου είναι να αντιμετωπίζει άμεσα αυτά τα εκφυλιστικά φαινόμενα με γνώμονα την ορθή και λογική διδασκαλία λαμβάνοντας τα κατάλληλα μέτρα για την συνεχή και εποικοδομητική αναβάθμισή της. 

Αν όμως η ιστορία είναι ικανή να προωθήσει ή να παραλύσει νέες θρησκευτικές εμπειρίες, δεν κατορθώνει ποτέ να καταργήσει οριστικά την αναγκαιότητα της θρησκευτικής εμπειρίας. Δεν αρκεί αυτό. Η διαλεκτική των Ιεροφανειών, επιτρέπει την πηγαία και ολοκληρωτική επανανακάλυψη όλων των θρησκευτικών αξιών, όποιες και αν είναι και σε όποιο ιστορικό επίπεδο και αν βρίσκεται η κοινωνία ή το άτομο που πραγματοποιεί αυτή την ανακάλυψη. 

Η επιλογή της Φιλοσοφίας

Η Φιλοσοφία είναι η αναζήτηση της Αλήθειας και η μελέτη των θεμελιωδών ερωτημάτων σχετικά με τη ζωή, την ύπαρξη, τον κόσμο, την ηθική και την γνώση μέσω λογικής και κριτικής σκέψης, χωρίς απαραίτητα να βασίζεται σε θρησκευτικές πεποιθήσεις. Παρόλα αυτά, η Φιλοσοφία δεν είναι αποκομμένη από την Πνευματικότητα! 

Η Πνευματικότητα αναφέρεται στην εσωτερική εμπειρία και την προσωπική αναζήτηση νοήματος, γαλήνης και σύνδεσης με το σύμπαν ή το ανώτερο Πνεύμα. Δεν έχει απαραίτητα δογματικά πλαίσια ή οργανωμένες πρακτικές.

Τόσο η Φιλοσοφία όσο και η Πνευματικότητα, επικεντρώνονται στην προσωπική εμπειρία, την αυτογνωσία, την εσωτερική ανάπτυξη και την ελεύθερη αναζήτηση του νοήματος, μπορεί να περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα πεποιθήσεων και πρακτικών, χωρίς συγκεκριμένες δογματικές απαιτήσεις και προωθούν την ελευθερία της προσωπικής αναζήτησης και εμπειρίας. Μέσω της Φιλοσοφίας, περνάμε από την Άγνοια στην Σοφία!

Αγνοία: Εκείνο το αρχικό στάδιο όπου το άτομο ή η συλλογική σκέψη δεν έχει επίγνωση ή γνώση σχετικά με το βαθύτερο νόημα της ζωής, τον κόσμο ή τον εαυτό του. Είναι η κατάσταση της αμάθειας ή της αβεβαιότητας.

Πορεία μέσω της Φιλοσοφίας: Η Φιλοσοφία λειτουργεί ως μέσο ή εργαλείο που καθοδηγεί το άτομο από την άγνοια στη γνώση. Μέσα από ερωτήματα, αναζητήσεις, διαλογισμό και κριτική σκέψη, το άτομο εξερευνά τα βαθύτερα ερωτήματα της ύπαρξης, της ηθικής και της κατανόησης του κόσμου.

Σοφία: Το τελικό στάδιο όπου το άτομο έχει αποκτήσει βαθύτερη κατανόηση, κρίση και διαύγεια. Η Σοφία δεν είναι απλώς γνώση, αλλά η ικανότητα να ζει και να ενεργεί με σύνεση, κατανόηση και ηθική επίγνωση.

Αυτή η πορεία είναι μια διαρκής διαδικασία αυτοβελτίωσης και αναζήτησης, όπου η Φιλοσοφία λειτουργεί ως οδηγός και εργαλείο για να περάσουμε από την Άγνοια στην Σοφία, ως Ελεύθερες Ψυχές.

Ας κατανοήσουμε τους κύκλους της ζωής και την πραγματική Ουσία του Θείου, χωρίς να γινόμαστε Δούλοι του φόβου και της άγνοιας. Και ως Έλληνες, ας αγκαλιάσουμε το Φωτεινό Ελληνικό Πνεύμα που μας καθαρίζει τον Νου από τα σκοτάδια του δογματισμού και ας κοιτάξουμε προς το Ελληνικό Φως που ζεσταίνει τις Καρδιές μας. 

Η Αλήθεια βρίσκεται στην Γνώση και οι εραστές και φίλοι της Σοφίας θα φτάσουν σίγουρα εκεί αν αποφασίσουν να το ακολουθήσουν. 

Αν ακόμα μπερδεύεσαι, ψάξε περισσότερο!

Στα άρθρα μου δεν θα βρεις έτοιμες λύσεις ή συνταγές επιτυχίας. Σου προσφέρω αφορμές για σκέψη, μικρές προκλήσεις για να δοκιμάσεις, και χώρο να παρατηρήσεις, να κρατήσεις σημειώσεις και να κρίνεις με τα δικά σου μάτια. Η γνώση γεννιέται μέσα στη δράση και στην προσωπική εμπειρία. Σκέψου, πειραματίσου, παρατήρησε — και εμπιστεύσου την κρίση σου.

Enigma Terra©