Το "Μηδέν Άγαν" στην Εποχή των Metrics και των KPIs: Αναζητώντας το Μέτρο Ανάμεσα σε Κενές Λέξεις
Κάπου ανάμεσα στο τρίτο meeting της ημέρας, τα αναδυόμενα notifications στην οθόνη και τα charts που πρέπει να δείχνουν μόνιμα ανοδική πορεία, συμβαίνει μια βουβή συνθηκολόγηση. Μετατρέπουμε την ύπαρξή μας σε ένα άθροισμα από νούμερα. Αν δεν μπορείς να το μετρήσεις σε KPI, αν δεν χωράει σε spreadsheet, αν δεν μεταφράζεται σε metric αποδοτικότητας, απλώς δεν έχει αξία. Έχουμε πάθει εθισμό στο περισσότερο. Περισσότερα tasks, περισσότερο optimization, περισσότερη κίνηση. Όμως η ασταμάτητη κίνηση χωρίς εσωτερικό κέντρο δεν είναι εξέλιξη, είναι πανικός. Και ο σύγχρονος εργαζόμενος έχει μάθει να φοράει αυτόν τον πανικό σαν παράσημο κύρους, αγνοώντας ότι οι Δελφοί είχαν προειδοποιήσει για το ακριβώς αντίθετο, αιώνες πριν αποθεωθούν τα metrics.
Αν,
λοιπόν, ψάχνετε για πέντε γρήγορα bullets
παραγωγικότητας ή ένα infographic
που διαβάζεται σε δέκα δευτερόλεπτα, αυτό το κείμενο θα σας απογοητεύσει. Ζούμε
στην εποχή που ακόμα και η αυτοβελτίωση έχει γίνει project με deadlines και
results. Μετράμε τα βιβλία που πρέπει να βγουν τον μήνα, τα λεπτά που πρέπει να καθίσουμε στον διαλογισμό,
τις ώρες deep work που πρέπει να
κάνουμε. Έχουμε αναγάγει το άγαν, την υπερβολή, σε νέα θρησκεία της
εργασίας. Τρέχουμε τόσο γρήγορα που η σκέψη μας έχει γίνει επιφανειακή, ανίκανη
να αντέξει το βάθος. Τι συμβαίνει όμως όταν φέρεις το δελφικό "Μηδέν Άγαν" μέσα σε έναν εργασιακό χώρο
που διοικείται από ψυχρούς δείκτες; Συμβαίνει μια μικρή, εσωτερική επανάσταση.
Η Βαβέλ
των Ακαταλαβίστικων Acronyms
Αυτή η ανάγκη για υπερβολή και
εντυπωσιασμό δεν παραμόρφωσε μόνο τους στόχους μας, αλλά μας οδήγησε και στα
όρια της απόλυτης γελοιότητας. Μέσα στα σύγχρονα γραφεία, έχουμε αρχίσει να
μιλάμε μια ακαταλαβίστικη διάλεκτο, γεμάτη από αγγλικές ορολογίες, ξύλινους
νεολογισμούς και ατελείωτα ακρωνύμια. Μιλάμε για alignments, synergies,
deliverables, bandwidth και touchpoints, λες και διοικούμε τη NASA,
ενώ βρισκόμαστε απλά σε έναν εργασιακό χώρο κάπου στην Ελλάδα.
Το φαινόμενο πλέον αγγίζει τα όρια
του παραλόγου. Μικρομεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις, επειδή φαντασιώνονται ότι
είναι παγκόσμιοι κολοσσοί, δημοσιεύουν αγγελίες εργασίας αποκλειτικά στα
αγγλικά, ζητώντας "Rockstar Account Managers" ή "Visionary
Customer Support Specialists". Από την άλλη πλευρά, το ελληνικό
υποψήφιο εργατικό δυναμικό αναγκάζεται να συντάσσει και να στέλνει βιογραφικά
στα αγγλικά, χωρίς κανέναν απολύτως λόγο, για θέσεις εργασίας όπου στην
καθημερινότητά τους δεν θα χρειαστεί να προφέρουν ούτε μία αγγλική λέξη. Αυτή η
γλωσσική υπερβολή συντηρεί το φαντασιακό των επιχειρήσεων που αρνούνται να
πατήσουν στην πραγματικότητα, προτιμώντας το δήθεν εταιρικό κύρος από την
ουσιαστική επαφή με την εγχώρια αγορά. Φυσικά, εξαιρούνται οι επιχειρήσεις που
όντως δραστηριοποιούνται σε διεθνές επίπεδο και χρειάζονται τις ξένες γλώσσες
ως απαραίτητα εργαλεία.
Το παράδοξο είναι ότι όσο πιο
εξεζητημένες γίνονται οι λέξεις που χρησιμοποιούμε, τόσο λιγότερο μπορούμε να
κατανοήσουμε ο ένας τον άλλον και να συνεννοηθούμε ουσιαστικά. Η γλώσσα έχασε
τον ρόλο της ως γέφυρα επικοινωνίας και έγινε ένα φτηνό εργαλείο status.
Χρησιμοποιούμε βαρύγδουπους όρους για να δείξουμε ειδικοί, κρύβοντας πίσω από
τον θόρυβο των λέξεων μια βαθιά πνευματική και νοητική ερήμωση. Για την αρχαία
ελληνική σκέψη, ο Λόγος ήταν η ίδια η αποτύπωση της αλήθειας, της καθαρότητας
και της λογικής δομής του κόσμου. Όταν ο λόγος στερείται ουσίας, ο άνθρωπος
χάνει την ικανότητα να συνδεθεί με τον πλησίον του. Γίνεται ένας ηθοποιός σε
μια κακοστημένη παράσταση.
Η
Ψευδαίσθηση του "Άγαν"
Στην είσοδο του Ναού του Απόλλωνα
στους Δελφούς, δίπλα στο διάσημο "Γνῶθι σαὐτόν", ήταν χαραγμένο το "Μηδέν
Ἄγαν", τίποτα σε υπερβολή. Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν ότι η υπερβολή
τυφλώνει τον άνθρωπο, διαστρεβλώνει την κρίση του και νομοτελειακά οδηγεί στην
Ύβρη και την καταστροφή. Η ομορφιά και η αλήθεια κρύβονταν πάντα στο μέτρο.
Στον σύγχρονο κόσμο, ωστόσο,
καταφέραμε να σακατέψουμε το "Μηδέν Άγαν" σε κάθε τομέα της ύπαρξής μας. Το
σακατέψαμε στην εργασία, όπου το να δουλεύεις δώδεκα ώρες την ημέρα, να απαντάς
σε emails τα μεσάνυχτα και να φτάνεις στα όρια του burnout, δεν
θεωρείται πλέον ψυχολογική παθολογία, αλλά αφοσίωση και hustle culture.
Οφείλεις να είσαι μόνιμα παραγωγικός, μόνιμα διαθέσιμος και μόνιμα on.
Το σακατέψαμε στην κατανάλωση πληροφορίας. Κάνουμε scrolling μέχρι να
μουδιάσει ο εγκέφαλός μας, καταναλώνοντας εκατοντάδες ερεθίσματα το λεπτό. Η
υπερπληροφόρηση μας έχει οδηγήσει στην απόλυτη άγνοια, κάνοντας το μυαλό μας
ένα μπερδεμένο κουβάρι.
Ακόμα και την εσωτερική αναζήτηση τη
μετατρέψαμε σε ένα ακόμα project. Μετράμε ψυχαναγκαστικά πόσα βιολογικά
συμπληρώματα πρέπει να πάρουμε, πόση πρωτεΐνη πρέπει να φάμε, πόσες φορές
πρέπει να γυμναστούμε, πόσο φωτισμένοι πρέπει να δείχνουμε προς τα έξω.
Αντικαταστήσαμε την αυθεντική εσωτερική ηρεμία με ένα μόνιμο άγχος να γίνουμε η
ιδανική εκδοχή του εαυτού μας. Όταν εστιάζεις αποκλειστικά στα KPIs, ο
εργαζόμενος μετατρέπεται σε έναν απόντα παρόντα, "παρεόντας ἀπεῖναι",
κατά τον Ηράκλειτο. Έναν άνθρωπο που πιάνει όλους τους ποσοτικούς στόχους,
αλλά η Ψυχή του κοιμάται βαθιά μέσα σε μια νάρκη εξουθένωσης.
Η "Ασχολία" που Σκοτώνει την Σκέψη
Ο
Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια είχε διατυπώσει μια αλήθεια που σήμερα
ακούγεται σχεδόν αιρετική, "ἀσχολούμεθα γάρ ἵνα
σχολάζωμεν", δηλαδή, εργαζόμαστε και κοπιάζουμε, με σκοπό και προορισμό να κερδίσουμε την «Σχόλη». Για την αρχαία Φιλοσοφία,
η Σχόλη δεν σήμαινε την νωθρότητα, την παθητική αδράνεια ή το να σκοτώνεις την
ώρα σου στον καναπέ. Ήταν ο ιερός, απελευθερωμένος χρόνος από τις βιοτικές
ανάγκες, τον οποίο ο άνθρωπος αφιέρωνε στον στοχασμό, στη βαθιά μελέτη και στην
καλλιέργεια της Ψυχής του. Ήταν η ύψιστη κατάσταση ενός ελεύθερου πνεύματος. Στο
σύγχρονο corporate περιβάλλον, η
Σχόλη έχει ενοχοποιηθεί. Έχει αντικατασταθεί από τον απόλυτο τρόμο της
απραξίας.
Παρατηρήστε τι συμβαίνει όταν αδειάζει έστω και ένα τέταρτο της ώρας στο ημερολόγιο ενός στελέχους ή ενός εργαζόμενου. Αντί για ανακούφιση, γεννιέται ένας υπόκωφος πανικός. Μια ανάγκη να ανοίξει αμέσως ένα tab, να ξαναελέγξει τα emails, να στείλει ένα περιττό μήνυμα, να δείξει ότι κάτι κάνει. Αυτός ο τρόμος του να μην έχεις τίποτα να κάνεις δεν είναι παραγωγικότητα. Είναι η αγωνιώδης προσπάθεια του ψεύτικου Εγώ να αποδείξει ότι είναι απαραίτητο, πολύτιμο και αναντικατάστατο. Ένας εξαναγκαστικός μηχανισμός επιβίωσης που ξεκινά ήδη από την πόρτα της πρόσληψης
Έχουμε ταυτίσει την ύπαρξή μας με τη χρησιμότητά μας ως γρανάζια, ως εργαλεία. Το Εγώ μας τρέφεται από την ψευδαίσθηση της σπουδαιότητας που του προσφέρει ένα γεμάτο calendar. "Αν σταματήσω να παράγω, αν μείνω στη σιωπή χωρίς κάποιο task, τότε ποιος είμαι;" "Αν δεν είμαι busy, μήπως είμαι ασήμαντος;"
Η Ομηρία
του Σαββατοκύριακου και η Ψευδαίσθηση της Απόδρασης
Όλη αυτή
η μόνιμη παράσταση, η νεύρωση της τεχνητής απασχόλησης και το κυνήγι των
δεικτών, έχει επιφέρει μια μαζική, βαθιά ψυχική εξάντληση. Ο σύγχρονος
εργαζόμενος είναι πλέον πνευματικά και σωματικά στεγνός. Αυτή η χρόνια κόπωση
έχει μετατρέψει την ζωή του σε μια διαρκή αναμονή, ο κόσμος πλέον δεν ζει στο
παρόν, αλλά αναζητά σαν τρελός, με μια σχεδόν υστερική απελπισία, τα
Σαββατοκύριακα, τις τριήμερες αργίες και τις λίγες μέρες των καλοκαιρινών
διακοπών. Έχει τσεκαρισμένες όλες τις ημερομηνίες που δικαιούται να λείψει από την εργασία και διεκδικεί το δικαίωμά του αυτό, χωρίς να δέχεται κουβέντα.
Όταν όμως επιτέλους έρθει αυτή η πολυπόθητη στιγμή της "απελευθέρωσης", ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με μια ακόμα πιο σκληρή ειρωνεία του συστήματος, αυτή της οικονομική στενότητας. Συνειδητοποιεί ότι ο μισθός που κερδίζει, υποδυόμενος τον υπεράνθρωπο, δεν του επιτρέπει να ζήσει ούτε για λίγες μέρες ως ελεύθερος άνθρωπος. Οι διακοπές και η ξεκούραση, που θα έπρεπε να είναι βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, έχουν μετατραπεί σε απλησίαστη πολυτέλεια. Ο εργαζόμενος καταλήγει να μετράει τα ευρώ της απόδρασής του με το ίδιο άγχος που μετρούσε τα KPIs στο γραφείο. Η επιστροφή στην φύση, η απλή ηρεμία, η ανάγκη να ζήσει κανείς σαν βασιλιάς, έστω και για μια εβδομάδα, μακριά από την πίεση της επιβίωσης, ακυρώνονται από την οικονομική πραγματικότητα που βιώνει. Έτσι, η πολυδιαφημισμένη ισορροπία ζωής και εργασίας, το περίφημο work-life balance του corporate λεξιλογίου, αποδεικνύεται ένα κακόγουστο αστείο. Ο άνθρωπος εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο, εξουθενώνεται για να παράγει metrics, και αμείβεται με ψίχουλα που δεν αρκούν ούτε για να αγοράσει το αντίδοτο της εξουθένωσής του.
Η Ψηφιακή
Διαλογή - Όταν η Ανθρώπινη Αξία Γίνεται Data Points
Είναι
αδύνατον να αποτυπωθεί με ακρίβεια σε ένα στεγνό ποσοστό, όμως η πραγματικότητα
της αγοράς δείχνει ότι χιλιάδες ικανοί επαγγελματίες μένουν εκτός εργασίας
απλώς και μόνο επειδή αρνούνται ή δεν γνωρίζουν πώς να παίξουν το παιχνίδι των
εντυπώσεων και των αλγορίθμων.
Σήμερα, η μηχανή δεν αναγνωρίζει την εργασιακή ηθική, την δημιουργική σκέψη ή το βάθος του χαρακτήρα. Αν ένα βιογραφικό δεν είναι βελτιστοποιημένο, SEO optimized, με τις κατάλληλες λέξεις-κλειδιά που όρισε ένας software manager, απορρίπτεται σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Άνθρωποι με χρόνια πραγματικής εμπειρίας στην εγχώρια αγορά αποκλείονται επειδή το προφίλ τους δεν σκοράρει ψηλά στα συστήματα ATS - Applicant Tracking Systems, την ώρα που άλλοι, πιο εξοικειωμένοι με την τέχνη του εταιρικού περιτυλίγματος, περνούν τα φίλτρα με άνεση, πουλώντας νούμερα και επιτεύγματα, που συχνά απέχουν πολύ από την αλήθεια.
Και δυστυχώς
το δράμα συνεχίζεται στις ζωντανές ή διαδικτυακές συνεντεύξεις, όπου το HR δεν αναζητά έναν συνεργάτη, αλλά ένα
κλειδωμένο προφίλ που θα ταιριάζει
στα charts της επόμενης παρουσίασης.
Όποιος καταφέρει και φτάσει στην συνέντευξη και εμφανιστεί αυθεντικός, χωρίς προκατασκευασμένες απαντήσεις-κλισέ,
θεωρείται ρίσκο για την επιχείρηση.
Όποιος αρνηθεί να υποκριθεί τον Rockstar,
μένει στο περιθώριο.
Είναι η μεγαλύτερη ανοησία της εποχής μας, οι επιχειρήσεις να παραπονιούνται ότι δεν βρίσκουν προσωπικό, την ίδια στιγμή που τα δικά τους, απρόσωπα συστήματα πετούν στα σκουπίδια τους πιο αξιόλογους ανθρώπους, επειδή η αξία τους δεν μπορεί να στριμωχτεί σε μια κουκκίδα ενός chart.
Η Βαθιά
Ανάγνωση ως Πράξη Αντίστασης
Το να
διεκδικήσεις ξανά την προσοχή σου σε έναν κόσμο που ζει, τρέφεται και κερδίζει
από τον τεμαχισμό της, δεν είναι μια απλή εναλλακτική επιλογή. Είναι μια βαθιά ιερή
πράξη. Όταν αρνείσαι να καταναλώσεις το fast-food
της πληροφορίας, τα βιαστικά bullets,
τα highlights των πέντε
δευτερολέπτων και τις έτοιμες, προμασημένες αλήθειες των αλγορίθμων, ουσιαστικά
αρνείσαι να γίνεις το αυτοματοποιημένο προϊόν που επιθυμεί το σύστημα. Η
επιστροφή στο "Μηδέν Άγαν" μέσα στο
σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον σημαίνει να τραβήξεις μια κόκκινη γραμμή στην
ποσοτικοποίηση της ύπαρξής σου. Σημαίνει να καταλάβεις ότι η κρίση, η
διαίσθηση, η ηγετική ωριμότητα και η αληθινή αυτογνωσία δεν πρόκειται να
αποτυπωθούν ποτέ σε κανένα Excel.
Αυτές οι
ποιότητες αναδύονται μόνο μέσα από τη συνειδητή επιβράδυνση. Απαιτούν την
ικανότητα να απομονώνεις τον θόρυβο, να αντέχεις τη σιωπή και να μένεις
συγκεντρωμένος πάνω σε μια πυκνή ιδέα, χωρίς να κλέβεις ματιές στο ρολόι ή στο
τηλέφωνό σου. Η βαθιά ανάγνωση ενός ποιοτικού κειμένου είναι μια άσκηση
ταπεινότητας για το Εγώ. Σε αναγκάζει να σταματήσεις να παράγεις για λίγα
λεπτά, να αφήσεις κάτω τα corporate προσωπεία
και τα ακαταλαβίστικα acronyms, και
να γίνεις ξανά μαθητής. Να επιτρέψεις στις λέξεις να σε αμφισβητήσουν, να σε
ξεβολέψουν και τελικά, να σε μεταμορφώσουν.
Αν έφτασες μέχρι αυτή την τελευταία γραμμή, έκανες μια συνειδητή, ανατρεπτική επιλογή. Δεν κατανάλωσες απλώς μια πληροφορία στο πόδι, συμμετείχες σε έναν στοχασμό, διεκδικώντας πίσω το δικαίωμα στη δική σου καθαρή σκέψη. Σπάζοντας τον φρενήρη ρυθμό των KPIs και των numbers, χάρισες στον εαυτό σου λίγα λεπτά αληθινής, αρχαιοελληνικής Σχόλης. Να θυμάσαι ότι η επιστροφή στην ουσία και η αυθεντική αυτογνωσία ξεκινά τη στιγμή που επιλέγεις να ανακτήσεις τον έλεγχο της σκέψης σου και να ξαναβρείς το χαμένο μέτρο.
Στα άρθρα μου δεν θα βρεις έτοιμες λύσεις ή συνταγές επιτυχίας. Σου προσφέρω αφορμές για σκέψη, μικρές προκλήσεις για να δοκιμάσεις και χώρο να παρατηρήσεις, να κρατήσεις σημειώσεις και να κρίνεις με τα δικά σου μάτια.
Η γνώση γεννιέται μέσα στη δράση και στην προσωπική εμπειρία.
Σκέψου, πειραματίσου, παρατήρησε και εμπιστεύσου την κρίση σου.
Enigma Terra©
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου